De biowetenschappen

Gerelateerde afbeelding

De biowetenschappen ondermijnen het liberalisme echter en voeren aan dat het vrije individu alleen maar een fictief verhaaltje is dat in elkaar is gebrouwen door een verzameling biochemische algoritmen. Elke seconde creëren de biochemische mechanismen in de hersenen een korte ervaring, die direct weer verdwijnt. Daarop volgen in rap tempo nog meer van die flitsen, die weer verdwijnen, waarna er weer een komt, en weer verdwijnt. Die kortstondige ervaringen vormen samen geen duurzame essentie. Het verhalende zelf probeert orde in deze chaos aan te brengen door er een oneindig verhaal van te maken, waarin al die ervaringen een plekje krijgen, waardoor elke ervaring blijvende betekenis krijgt. Maar dit zakelijke energie vergelijken verhaal is en blijft fictie, hoe overtuigend en verleidelijk het ook mag zijn. Middeleeuwse kruisvaarders geloofden dat God en de hemel hun leven zin gaven, moderne liberalen geloven dat individuele vrije keuzes het leven zin geven. Ze zitten er allebei even ver naast. Twijfel aan het bestaan van de vrije wil en het individu is natuurlijk niets nieuws. Meer dan tweeduizend jaar geleden opperden denkers in India, China en Griekenland al dat het individuele zelf een illusie is. Maar dat soort twijfels veranderen de geschiedenis niet echt als ze geen praktische impact hebben op de economie, de politiek en het dagelijks leven. Mensen zijn meesters op het gebied van cognitieve dissonantie. In het laboratorium geloven we het één, terwijl we onszelf in de rechtszaal of het
parlement iets heel anders laten geloven. Net zoals het christendom niet verdween op de dag dat Darwin Over het ontstaan van soorten publiceerde, zo zal het liberalisme niet verdwijnen omdat wetenschappers toevallig tot de conclusie zijn gekomen dat het vrije individu niet bestaat. Sterker nog, zelfs Richard Dawkins, Steven Pinker en de andere helden van het nieuwe zakelijke energie wetenschappelijke wereldbeeld weigeren van het liberalisme af te stappen. Eerst wijden ze honderden erudiete pagina’s aan het deconstrueren van het zelf en de vrije wil, om vervolgens met een paar adembenemende intellectuele salto’s weer uit te komen in de achttiende eeuw, alsof al die geweldige ontdekkingen in de evolutionaire biologie en de hersenwetenschappen geen enkele weerslag hebben op de ethische en politieke ideeën van Locke, Rousseau en Jefferson.