De regel van piek en afloop

De psycholoog Ed Diener en zijn studenten hebben zich afgevraagd of verwaarlozing van duur en de regel van piek en afloop ook van toepassing zijn op de beoordeling van hele levens. Ze gebruikten een kantoor huren amsterdam korte beschrijving van het leven van een denkbeeldige persoon genaamd Jen, een vrouw die nooit getrouwd was en kinderloos was gebleven en die bij een autoongeluk plotseling en pijnloos was overleden. In één versie van Jens verhaal was ze haar hele leven (dat dertig of zestig jaar duurde) buitengewoon gelukkig; ze genoot van haar werk, ging op vakantie en bracht tijd door met vriendinnen en met haar hobby’s. In een andere versie werden er vijf extra jaren aan Jens leven toegevoegd, zodat ze nu stierf op haar 35ste of haar 65ste. De extra jaren werden beschreven als prettig, maar minder prettig dan de jaren daarvoor. Nadat de deelnemers een schetsmatige kantoor huren schiphol biografie van Jen gelezen hadden, moesten ze twee vragen beantwoorden: ‘Hoe begeerlijk vindt u het leven van Jen als u het in zijn geheel overziet?’ en ‘Hoeveel totaal geluk of ongeluk vindt u dat Jen in haar leven heeft ervaren?’
De uitkomsten gaven duidelijk blijk van verwaarlozing van duur en van een effect van piek en afloop. In een experiment waarbij verschillende deelnemers verschillende versies voor ogen kregen, bleek de duur van Jens leven in het geheel geen effect te hebben op de begeerlijkheid daarvan of op de beoordeling van het totale geluk dat Jen had ervaren. Het was duidelijk dat haar leven werd voorgesteld als een prototypisch stukje tijd en niet als een opeenvolging van stukjes tijd. Dientengevolge was haar ‘totale geluk’ het geluk van een typische periode tijdens haar leven en niet de som (of integraal) van de geluksmomenten tijdens de hele duur van haar leven. Zoals op grond van dit idee verwacht mag worden, stelden Diener en zijn studenten ook een minder-is-meer-effect vast, een sterke kantoor huren rottrerdam aanwijzing dat een optelsom is vervangen door een gemiddelde (een prototype). Het toevoegen van vijf ‘tamelijk gelukkige’ jaren aan een zeer gelukkig leven leidde tot een aanzienlijke daling in de beoordeling van het totale geluk van dat leven. Op mijn aandrang verzamelden de onderzoekers ook gegevens over het effect van de extra vijf jaren bij afzonderlijke proefpersonen. Elke deelnemer vormde zich beide oordelen direct na elkaar. Ondanks mijn lange ervaring met beoordelingsfouten geloofde ik niet dat redelijke mensen zouden kunnen zeggen dat de toevoeging van vijf minder gelukkige jaren dit hele leven minder geslaagd zou maken. Maar ik had ongelijk. De intuïtie dat de vijf toegevoegde teleurstellende jaren de kwaliteit van het hele leven zouden aantasten was overweldigend. Het patroon van de beoordelingen leek zo absurd dat Diener en zijn studenten aanvankelijk dachten dat het de dwaasheid weerspiegelde van de jonge mensen die aan hun kantoor huren utrecht experimenten hadden deelgenomen. Het patroon veranderde echter niet wanneer de ouders en oudere vrienden van de studenten dezelfde vragen beantwoordden. Bij de intuïtieve beoordeling van zowel hele levens als korte episodes spelen pieken en aflopen wel een rol maar duur niet. 2