Het privaatrecht

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Publiekrecht
Zoals in subparagraaf 1.2.2 al is opgemerkt, regelt het publiekrecht de verhouding tussen de overheidsorganen onderling en die tussen de overheid en de burger. Hoe groter de rol van de overheid in de maatschappij, hoe belangrijker dus de rol van het publiekrecht. Ruim een eeuw geleden was er in Nederland nog sprake van een ‘nachtwakersstaat’: de overheid had als hoofdtaak de zorg voor de veiligheid, dat wil zeggen: defensie, de openbare orde, rust en veiligheid en de opsporing van strafbare feiten. Zoals in veel westerse landen heeft de nachtwakersstaat zich gaandeweg ontwikkeld tot wat we nu kennen als de ‘verzorgingsstaat’. De overheid zorgt niet alleen meer voor de veiligheid, maar trekt zich ook de zorg aan voor het welzijn van de burgers. Dit leidt tot een zeer groot aantal door de overheid uitgevaardigde maatregelen in de vorm van wetten, algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s) en ministeriële verordeningen op velerlei terreinen. Dit heeft een dermate groot woud van regelgeving veroorzaakt dat niemand in staat is al deze wetten te kennen.
In de jaren tachtig van de vorige eeuw is gaandeweg het gevoel ontstaan dat de ‘regeldichtheid’ kleiner moest worden gemaakt, wat geleid heeft tot het plan om te dereguleren. Dit wil zeggen dat de regels vereenvoudigd moeten worden, dat het aantal regels moet verminderen en dat er meer aan de burger zelf overgelaten moet worden.
• Voorbeeld De Woningwet is enkele malen herzien met het oog op deregulering. Een van de onderdelen van deze herziening is de bepaling in de Woningwet dat bepaalde bouwwerken, bijvoorbeeld de bouw van een dakkapel aan de achterzijde van een woning, niet meer bouwvergunningsplichtig zijn, maar bouwvergunningsvrij. Wordt deze dakkapel geplaatst op een monument, dan is een vergaderruimte eindhoven zogenoemde lichte bouwvergunning nodig. Inmiddels is gebleken dat dit voorbeeld van deregulering in de praktijk niet goed werkt. Voor de burger maakt het in de praktijk nauwelijks verschil of hij een reguliere bouwvergunning moet aanvragen of een lichte.
Het privaatrecht regelt de verhoudingen tussen de leden van de samenleving. Het publiekrecht regelt de verhouding tussen de overheid en de burgers, en de verhouding tussen de organen van het overheidsapparaat zelf. Binnen het publiekrecht onderscheiden we het staatsrecht, het bestuursrecht (ook wel administratief recht genoemd) en het strafrecht. Naast dit nationale publiekrecht kennen we het internationale publiekrecht. Deze onderscheidingen tussen de diverse rechtsgebieden dienen voornamelijk om de bestudering van het recht te vergemakkelijken. De stof wordt op een begrijpelijke manier gepresenteerd. De indelingen zijn in het algemeen juridisch niet relevant en hebben geen rechtsgevolgen. Hierop moet een uitzondering worden gemaakt: de onderscheiding tussen privaat- en publiekrecht. Het is de overheid niet toegestaan om vrijelijk van het privaatrecht gebruik te maken, wanneer het publiekrecht een meer aangewezen weg vormt die moet worden bewandeld. In subparagraaf 3.7.l zal hierop dieper worden ingegaan.